[ETR] Błędy w wyborach z 2025. Problem z apką mObywatel

W 2025 roku Polacy wybrali prezydenta. Komisje wyborcze popełniły wiele błędów. Ludzie złożyli wiele protestów wyborczych. Jeden błąd dotyczył apki mObywatel.

mObywatel czytamy: em-o-by-wa-tel

Apka mObywatel to program na telefon. Apka służy jako cyfrowy dowód tożsamości. Ta apka miała poważną lukę. Ta luka dawała szansę na fałszerstwo.

1. Apka mObywatel w wyborach

Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało apkę mObywatel. Wyborca pokazywał apkę zamiast papierowego dowodu. Komisja sprawdzała dane wyborcy na ekranie.

Ministerstwo Cyfryzacji planowało szyfrową metodę.

Szyfr to cyfrowe zabezpieczenie danych. Szyfrowa metoda chroni dane przed fałszerstwem.

PKW to Państwowa Komisja Wyborcza. PKW przyznało problem ze sprzętem. Komisje wyborcze miały tylko kartkę z kodem QR.

Kod QR to wzór w kształcie kwadratu. Telefon czyta ten wzór i otwiera dane.

Wyborca skanował kod QR swoim telefonem. Na ekranie telefonu wyborcy pojawiały się dane. Komisja patrzyła na ekran cudzego telefonu. Komisja oceniała autentyczność danych wzrokiem.

Autentyczność znaczy: dane są prawdziwe.

To była duża różnica od szyfrowej metody. Przy szyfrze komisja ma własne urządzenie. Komisja pobiera dane wprost z rejestru.

Rejestr to państwowa baza danych obywateli.

W tej procedurze wyborca kontrolował swój ekran.

2. Dlaczego to był problem?

Portal Niebezpiecznik.pl opisał ten problem przed wyborami.

Niebezpiecznik.pl to portal o ochronie danych.

Eksperci od ochrony danych ostrzegali. Ta procedura miała słabą ochronę.

Portal opisał możliwy atak w krokach:

• Oszust pobierał fałszywą apkę z sieci.
• Programista zmieniał dane w tej apce.
• Apka pokazywała dane innej osoby.
• Oszust szedł z apką do komisji.

Komisja widziała fałszywe dane na ekranie.

Jedyną ochroną był wygląd apki. Wygląd apki miał być tajny do dnia wyborów. Programista zmieniał apkę w kilkanaście minut. Wybory trwają cały dzień.

3. Co zrobiły władze?

PKW odmówiło komentarza na początku. PKW powołało się na bezpieczeństwo.

Ministerstwo Cyfryzacji przyznało zmianę procedury. Komisje miały za mało sprzętu cyfrowego.

Sąd Najwyższy nakazał poprawę wytycznych.

Sąd Najwyższy to najważniejszy sąd w Polsce. Wyrok to decyzja sądu.

PKW zmieniło wytyczne po wyroku. Komisje sprawdzały potem godzinę na ekranie telefonu. To miało potwierdzać, że apka działa na żywo.

Eksperci wskazali słabość tej poprawki. Nowe wytyczne były podobne do starych.

4. Czy doszło do fałszerstwa?

Masowe fałszerstwo wymagało wielu warunków:

• Fałszerz potrzebował danych wielu wyborców.
• Fałszerz potrzebował wiedzy o nieobecnych.
• Każde fałszerstwo groziło karą więzienia.
• Fałszerstwo wymagało działania w jeden dzień.

Masowe fałszerstwo pozostało teorią. Komisje przeliczały głosy i popełniały błędy. Kontrola wykrywała i poprawiała te błędy.

Ten system działał bez cyfrowych śladów. Sprawdzenie fałszerstw po wyborach było wykluczone.

5. Ważne pytania bez odpowiedzi

Kilka pytań pozostało bez odpowiedzi.

PKW pominęło dane o użyciu apki. Komisje miały za mało kursów o tej metodzie. Komisje rzadko stosowały szyfrową metodę samodzielnie. Procedura działała pomimo znanych wad.

6. Błąd systemu

To był błąd całego systemu. Państwo wdrożyło apkę z poważnymi wadami. Komisje miały za mało sprzętu cyfrowego. Procedura miała za słabą ochronę. PKW i Ministerstwo Cyfryzacji wiedziały o wadach. Mimo to procedura działała dalej.

7. Co trzeba zmienić?

Komisje potrzebują własnego sprzętu cyfrowego. Szyfrowa metoda daje pewność danych. Komisje potrzebują kursów o tej metodzie.

Audyt procedur jest konieczny.

Audyt to sprawdzenie przez niezależnych ekspertów.

Niezależni eksperci są potrzebni do audytu. PKW potrzebuje jawności danych o wyborach.

Źródła

Zdjęcie tytułowe: Element5 Digital, Unsplash / Unsplash License oraz materiały prasowe mObywatel

• Sukces kampanii mObywatela – już ponad 9 milionów użytkowników, opublikowany w serwisie www.gov.pl przez Ministerstwo Cyfryzacji w dniu 14 marca 2025 roku
• mObywatel i fałszowanie wyborów prezydenckich przez masowe oddawanie głosów, opublikowany w serwisie niebezpiecznik.pl w dniu 14 maja 2025 roku
• Uchwała nr 189/2025 PKW z dnia 8 maja 2025 roku, opublikowana w serwisie pkw.gov.pl
• Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2025 roku (sygnatura I NSW 19/25), opublikowane w serwisie sn.pl